Theo kế hoạch đến cuối tháng 6 năm 2010, tỉnh Quảng Trị mới hoàn thành việc bàn giao lưới điện hạ áp nông thôn (LĐHANT) cho Ðiện lực Quảng Trị quản lý vận hành và bán điện trực tiếp đến hộ dân. Nhưng với tinh thần hướng về nông thôn, sớm đem lại lợi ích cho nông dân, Quảng Trị tập trung chỉ đạo, phấn đấu hết năm 2009 cơ bản bàn giao xong lưới điện hạ áp nông thôn.

Trên địa bàn tỉnh Quảng Trị có 118/118 xã có điện lưới quốc gia, trong đó Điện lực Quảng Trị quản lý và bán điện trực tiếp đến tận hộ dân là 39 xã (bán toàn bộ xã) chiếm tỷ lệ 33,05%; 79 xã còn lại do địa phương quản lý. Trong 79 xã này có 19 xã Điện lực Quảng Trị đã quản lý và bán lẻ một phần (một số thôn), một số thôn còn lại do các HTX quản lý và bán điện đến tận hộ dân; 60 xã còn lại đang thực hiện bán tổng và do 214 HTX tổ chức quản lý lưới điện hạ áp bán điện đến hộ dân.

Mạng lưới điện hạ áp ở nông thôn tỉnh Quảng Trị hầu hết được xây dựng từ những năm 90 của thế kỷ XX. Thời điểm xây dựng do vốn hạn hẹp, lưới điện xây dựng không đồng bộ, chắp vá. Trong quá trình sử dụng, không có vốn cải tạo, sửa chữa nay đã cũ nát tổn thất lớn, nên không thể đáp ứng được nhu cầu hiện tại và tương lai. Mặt khác lưới điện hạ áp nông thôn do các HTX quản lý bán điện đến hộ, khả năng vốn duy tu, sửa chữa không có, nhiều HTX hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài và một số HTX có giá bán điện đến tận hộ dân vượt giá trần theo quy định của Chính phủ (≤700đ/kWh) nên khó tái đầu tư, cải tạo, sửa chữa lưới điện để đảm bảo an toàn và vận hành lâu dài.

Thực hiện chủ trương của Nhà nước về bàn giao lưới điện hạ áp nông thôn cho ngành điện quản lý, sau khi UBND tỉnh phê duyệt Đề án giao nhận lưới điện hạ áp nông thôn và bán điện trực tiếp đến hộ dân (QĐ số 2138/QĐ-UBND ngày 10/11/2008), Sở Công Thương phối hợp Sở Tài chính ban hành Văn bản hướng dẫn liên ngành về việc thực hiện giao nhận LĐHANT trên địa bàn tỉnh và phối hợp với Điện lực Quảng Trị, UBND các huyện tổ chức các Hội nghị triển khai thực hiện Đề án đến chính quyền cơ sở và các HTX quản lý lưới điện. Qua diễn đàn Hội nghị, hầu hết đều thống nhất chủ trương bàn giao lưới điện hạ áp cho ngành điện quản lý. UBND huyện tập trung chỉ đạo các phòng chuyên môn và BQL các HTX quản lý lưới điện hạ áp (Đại diện Chủ tài sản LĐHANT) tổ chức các bước tiến hành như căn cứ vào tình hình kinh doanh dịch vụ điện của HTX và Đề án giao, nhận lưới điện hạ áp nông thôn để lập Tờ trình về việc bàn giao LĐHANT cho Điện lực Quảng Trị quản lý, trình đại hội xã viên thông qua. Trên cơ sở đó tiến hành làm hồ sơ, thủ tục để bàn giao theo đúng quy định của nhà nước. Phòng Công Thương huyện tóm tắt các thông tin liên quan về chủ trương giao, nhận LĐHANTcủa nhà nước để hướng dẫn cho các thôn, các HTX nhằm làm căn cứ lập tờ trình trình đại hội xã viên xem xét quyết định. Tổng hợp nghị quyết đại hội xã viên HTX, biên bản họp dân, tờ trình đề nghị bàn giao của các thôn, HTX báo cáo Sở Công Thương và Điện lực Quảng Trị để làm cơ sở triển khai thực hiện giao nhận. Điện lực Quảng Trị thành lập Bộ phận chuyên trách về giao nhận LĐHANT và chỉ đạo Chi nhánh Điện các huyện trực tiếp đến từng xã tuyên truyền và làm việc với chính quyền địa phương để tiến hành lập các thủ tục bàn giao. Trong quá trình vận động, thuyết phục nhân dân các xã, thôn bàn giao LĐHANT; Tổ công tác liên ngành gặp không ít khó khăn. Một số nơi do lợi ích cục bộ không muốn bàn giao lưới điện hạ áp cho điện lực quản lý. Nhưng với tinh thần vì lợi ích chung, vì quyền lợi của nông dân được Nhà nước ưu đãi, Tổ công tác liên ngành phối hợp chặt chẽ với các tổ chức hội, đoàn thể nhân dân và các cơ quan thông tin đại chúng tại địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền thuyết phục để các tổ chức, cá nhân đang còn quản lý LĐHANT tự nguyện, tự giác sớm bàn giao cho điện lực tỉnh. Mặt khác, Ðiện lực Quảng Trị chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện và vốn duy tu sửa chữa để tiếp nhận LĐHANT.

Theo báo cáo của phòng Công Thương các huyện, trong 60 xã đang quản lý LĐHANT cần bàn giao, có 57 xã thống nhất chủ trương bàn giao cho Điện lực quản lý, có 3 xã đề nghị được giữ lại để quản lý là các xã: Vĩnh Quang, Vĩnh Nam và Hải Thái. Qua tìm hiểu, chủ yếu các Hợp tác xã này đề nghị phải hoàn trả vốn đã bỏ ra đầu tư lưới điện, một phần do lợi ích cục bộ và chưa thông hiểu chủ trương của Nhà nước về giao nhận LĐHANT.

Đến 15/5/2009, Ðiện lực Quảng Trị đã nhận bàn giao xong LĐHANT ở 10 xã thuộc địa bàn 7 huyện. Ở những nơi nhận bàn giao xong, Điện lực đầu tư kinh phí với mức 500.000 đồng/hộ để tu sửa, lắp đặt công tơ mới, thực hiện bán điện trực tiếp đến hộ nông thôn với giá quy định, bảo đảm đúng chính sách ưu đãi của Nhà nước. Nông dân thật sự được hưởng lợi từ dùng điện cho phát triển sản xuất và sinh hoạt nâng cao chất lượng cuộc sống ở nông thôn. Nếu tính cả 9 xã thụ hưởng Chương trình JBIC bằng vốn vay của Ngân hàng Phát triển Nhật Bản do Sở Công Thương làm Chủ đầu tư cũng sẽ hoàn thành trong Quý 3 năm 2009, lưới điện hạ áp ở nông thôn Quảng Trị được cải tạo, nâng cấp đáng kể.

Hiện nay, Điện lực Quảng Trị đang tiếp nhận triển khai thực hiện Dự án Nâng cấp và mở rộng lưới điện phân phối nông thôn tỉnh Quảng Trị bằng nguồn vốn vay Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), tiến độ thực hiện Dự án từ năm 2009-2011. Vì vậy, sau khi tiếp nhận lưới điện hạ áp của các xã, với việc triển khai Dự án này, lưới điện nông thôn tỉnh Quảng Trị sẽ được hoàn thiện và nâng cao chất lượng cung cấp điện ổn định và đảm bảo an toàn; Người dân được sử dụng điện đúng giá quy định của Nhà nước; hàng năm người dân không phải đóng tiền cho việc sửa chữa lưới điện, không phải gánh chịu những phát sinh do thất thoát điện năng, do kiểm định các thiết bị đo lường; đặc biệt, về năng lực chuyên môn, khả năng tài chính của ngành Điện có thể đáp ứng được nhu cầu cung cấp điện ngày càng tăng cao của khách hàng … Chính quyền và nhân dân các địa phương cũng sẽ yên tâm bàn giao lưới điện cho ngành điện quản lý bởi khi triển khai tiếp nhận, ngành Điện tuyệt đối tuân thủ theo nguyên tắc dân chủ, tự nguyện, thỏa thuận công khai minh bạch.

Đối với các xã không thống nhất bàn giao LĐHANT cho ngành điện quản lý thì không được hưởng lợi từ Dự án này và phải có văn bản cam kết với UBND huyện lưới điện vận hành an toàn, nhân dân thuận tình, không có khiếu kiện và chịu hoàn toàn trách nhiệm, đồng thời tự đầu tư cải tạo, nâng cấp lưới điện đảm bảo an toàn, vận hành lâu dài và bán điện sinh hoạt đến tận hộ dân đúng giá quy định của Chính phủ. Tuy nhiên, với lợi ích chung, vì quyền lợi của nông dân được Nhà nước ưu đãi, thiết nghĩ các Chủ tài sản (đại diện là Ban QL HTX) nên thống nhất chủ trương bàn giao LĐHANT cho ngành điện quản lý.

Theo phương án của Điện lực Quảng Trị, trong năm 2009 hoàn thành xong công tác tiếp nhận LĐHANT trên địa bàn toàn tỉnh. Muốn làm được điều này, trước tiên UBND huyện cùng các ban, ngành, đoàn thể cần quan tâm, chỉ đạo các hợp tác xã tiến hành Đại hội xã viên bất thường để thống nhất chủ trương bàn giao lưới điện hạ thế trên nguyên tắc tự nguyện, không hoàn trả vốn, đây là cơ sở quan trọng để thực hiện các bước tiếp theo trong quá trình tiếp nhận lưới điện từng xã của Điện lực.